Grote opknapbeurt begraafplaats bij Koepelkerk

RENSWOUDE Links en rechts naast de fraaie Koepelkerk ligt al vele jaren een begraafplaats. Die valt niet zo snel op omdat die voor een deel schuilgaat achter de beukenhagen die destijds zijn aangebracht. De begraafplaats kon zeker een opknapbeurt gebruiken want er kon zeker het één en ander verbeterd en verfraaid worden. Op een gegeven moment hebben diverse instanties zich het lot van de toestand van de begraafplaats aangetrokken en de koppen bij elkaar gestoken en zijn gekomen tot een plan van aanpak om verbetering te brengen in de ontstane situatie. Vandaar ook dat sinds enkele weken er met enige regelmaat werd gewerkt op de begraafplaats. Zo werd bijvoorbeeld een teveel aan groen, overhangende takken van bomen en onkruid verwijderd en toen dat eenmaal klaar was kon gestart worden met het echte werk. Het verwijderen en daarna herplaatsen van de grafstenen en grafmonumenten. Kerkrentmeester Hage Nap en Ton van de Brink van “Wilgenhorst Gedenken” uit Kootwijkerbroek hebben met uiterste precisie de banden en stenen keurig waterpas gelegd zodat het niet meer verzakt of schots en scheefligt. Maar het werk is nog niet klaar, de komende tijd moet er nog meer gedaan worden en daar zijn afsprakenover gemaakt.

Hoe werd er in Renswoude begraven?  

Begraven in Renswoude vond voor 1812 in de kerk plaats, met uitzondering van kinderen en onvermogende. Die werden op het kerkhof begraven. Na 1812 mocht om hygiënische redenen nog uitsluitend op het kerkhof begraven worden, een maatregel van het toenmalige Franse bewind. Hage Nap, zelf ook heel druk met de opknapbeurt van de begraafplaats: “Op de begraafplaats bij de kerk zijn honderden mensen begraven zowel aan zuid- en noordzijde. Vanaf 1847 werden aan de zuidzijde graven geruimd en tegelijk verdiept zodat er geen 2 zoals eerder, maar 3 of 4 boven elkaar konden begraven worden. Aan de noordzijde was dit later (vanaf 1888) aan de orde. Het ruimen gebeurde niet in 1 keer, maar telkens als er een nieuw graf gedolven moest worden werd het meteen verdiept. De rijke families kochten een familiegraf en een deel daarvan liet ook een grafsteen plaatsen. Op dit moment zijn er nog 30 van over. De oudste grafsteen is van de familie Boodt en dateert van 1860 en is dus 166 jaar oud, het jongste graf dateert van 1947”.Vraag je wie er verantwoordelijk is voor het onderhoud dan wijst naar de begraafplaatsbeheerder en de eigenaren van de graven hadden de onderhoudsplicht In 1932 werd de begraafplaats aan de Oude Holleweg in gebruik genomen en sinds die tijd was er een gedeelde verantwoordelijkheid. De eigenaren van de graven hebben de plicht het graf te onderhouden. Rondom de Koepelkerk ligt dat ingewikkelder. De eerste eeuwen was de kerk eigenaar/beheerder van de begraafplaats. Ingevolge van de wet van 10 april 1869 (Staatsblad, nr 65) werd aan gemeenten verplicht gesteld in een algemene (openbare) begraafplaats te voorzien.De gemeente ging per 1 mei 1871 een overeenkomst aan met de Hervormde Gemeente om 1/3 deel van de begraafplaats rond de Koepelkerk af te scheiden en deze als algemene begraafplaats in te richten. 2/3 deel bleef dus als bijzondere begraafplaats van de Hervormde Gemeente in gebruik. In de praktijk betekende dit dat in die periode de niet-Hervormden op het 1/3 deel (dit was een groot deel van de noordzijde) begraven werden en de Hervormde leden op het Hervormde deel. Deze situatie duurde  van 1871 tot de nieuwe begraafplaats Nijborg aan de Oude Holleweg in gebruik genomen werd in 1932. Deze periode was er dus een gedeelde verantwoordelijkheid voor het onderhoud, gemeente en kerk. In de jaren die volgden werd er steeds minder begraven rondom de kerk. Degene die een familiegraf bezaten zijn de laatsten (tot 1963) die daar begraven werden. Op 25 Maart 1965 deelde het college van kerkvoogden vande Nederlands Hervormde Gemeente in Renswoude per brief aan het gemeentebestuur mede dat was overgegaan tot sluiting van de bijzondere begraafplaats ten noorden en te zuiden van de Koepelkerk. Op 25 september 1973 droeg de Hervormde Gemeente Renswoude de eigendom van het zogenaamde Kerklaantje en het terrein rond het kerkgebouw, onder meer bestaande uit twee sinds 1965 gesloten kerkhoven over aan de Gemeente Renswoude. Dit gebeurde toen voor het symbolische bedrag van fl. 1,- aangezien er meer lasten dan baten aan verbonden waren. Toen kwam de verantwoordelijkheid voor het onderhoud helemaal bij de gemeente liggen.Al langere tijd ligt het oude kerkhof er verwaarloost bij, alleen het gras werd gemaaid en de heggen geknipt. Rondom de grafzerken staan de brandnetels een halve meter hoog, takken van bomen en struiken groeiden over de graven waardoor er een aantal onzichtbaar waren. De graven zijn vervuild, scheefgezakt en er ontbreken paaltjes en kettingen.Het ontstaan van de grote opknapbeurt van de oude begraafplaatsKerkrentmeester Hage Nap: “Een jaar geleden las ik dat wethouder Henk van der Schoor blij was dat de algemene begraafplaats na een opknapbeurt er weer keurig bij lag. Toen dacht ik: “En wanneer is het oude kerkhof aan de beurt? De Koepelkerk is weer helemaal gerestaureerd, maar eromheen is het verwaarloosd. Hoog tijd om in actie te komen! Dat vond men bij de gemeente ook en men wilde er wat aan gaan doen. Nadat leden van de historische vereniging Oud Renswoude in 1996 alles keurig hadden opgeknapt is er daarna 30 jaar niets meer aan gedaan. Zowel de kerkrentmeesters van de Koepelkerk, gemeentewerken en wethouder Van der Schoor waren enthousiast over dit initiatief”.

Door de gemeente werd budget vrijgemaakt voor dit project en dus kon er gestart worden. Hage Nap legt uit dat de werkzaamheden uitgevoerd worden door gemeente Omgevingsbeheer die het snoei- en zaagwerk voor hun rekening nemen, Wilgenhorst gedenken zorgt voor de restauratie van het grafwerk, Lagerweij voor egalisatie en het opnieuw inzaaien van het gazon, Konijn Ederveen zorgt voor de levering van een aantal struiken, De Rijg levert gereedschap.’’Dat laatste heeft men nodig om het vanaf heden alles netjes bij te houden” geeft Hage Nap aan. Er gaat een groep vrijwilligers gevormd worden om deze werkzaamheden uit te voeren. De werkzaamheden duren een paar maanden. Hage Nap is blij dat hij in staat is om dit stuk vrijwilligerswerk te mogen begeleiden.